"กินข้าวเสร็จแล้วอย่าเพิ่งอาบน้ำ เดี๋ยวอาหารไม่ย่อย !"
ประโยคดังกล่าวเป็นคำเตือนที่หลายคนคุ้นเคยมาตั้งแต่เด็ก บางบ้านถึงกับกำชับให้รออย่างน้อย 30 นาที ถึง 1 ชั่วโมงก่อนอาบน้ำ แต่คำถามคือ ทำไมหลายคนจึงเชื่อว่าควรทำแบบนี้ ? และความเชื่อนี้เป็นเรื่องจริงหรือไม่ ? เราจะพาไปหาคำตอบกัน
สาเหตุที่หลายคนเชื่อว่าไม่ควรอาบน้ำหลังทานอาหารทันที มาจากหลักการที่ว่า หลังทานอาหารร่างกายจะเพิ่มการไหลเวียนเลือดไปยังกระเพาะอาหารและลำไส้ เพื่อช่วยในการย่อยอาหาร หากรีบอาบน้ำหลังจากทานอาหารทันที โดยเฉพาะการอาบน้ำอุ่นหรือน้ำร้อน เลือดอาจไหลเวียนไปยังผิวหนังมากขึ้น และไปเลี้ยงระบบย่อยอาหารลดลง ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดปัญหาตามมา เช่น อาการท้องอืด แน่นท้อง หรืออาหารไม่ย่อย
ผศ.นพ.ม.ล.ทยา กิติยากร ภาควิชาอายุรศาสตร์ โรคทางเดินอาหารและตับ โรงพยาบาลรามาธิบดี อธิบายว่า หากอาบน้ำร้อน เลือดอาจไหลเวียนไปที่ผิวหนังมากขึ้นก็จริง แต่ไม่ได้มากจนส่งผลกระทบต่อการย่อยอาหาร ดังนั้น การอาบน้ำทันทีหลังทานอาหาร จึงไม่ได้มีปัญหาอะไรที่ต้องกังวล อีกทั้งศูนย์ความรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (Science and Technology Knowledge Center : STKC) ยังได้ออกมาสนับสนุนข้อมูลดังกล่าวว่า ถึงแม้การอาบน้ำอุ่นจะทำให้เลือดไปเลี้ยงผิวหนังมากขึ้นก็จริง แต่ก็ไม่ได้ส่งผลเสียต่อระบบย่อยอาหาร ดังนั้น เราจึงสามารถอาบน้ำหลังกินข้าวได้ตามปกติ
อย่างไรก็ตาม นพ.นันทพล พงศ์รัตนามาน หรือ ‘หมอท๊อป’ ศัลยแพทย์หลอดเลือด จากช่อง Doctor Top Longevity ได้ให้ความรู้ในอีกด้านหนึ่งว่า เป็นความจริงที่ไม่ควรอาบน้ำทันทีหลังทานอาหาร โดยเฉพาะน้ำอุ่นหรือน้ำร้อน เพราะส่งผลเสียต่อระบบย่อยอาหาร และอาจทำให้ความดันตกจากการที่เลือดไหลไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ พร้อมแนะนำให้รออย่างน้อย 30 นาทีหลังทานอาหารจึงค่อยอาบน้ำ
แม้การอาบน้ำทันทีหลังทานอาหารจะยังไม่มีข้อสรุปที่แน่ชัด แต่สิ่งที่ห้ามทำทันทีหลังทานอาหารอย่างแน่นอนคือการนอนราบ เนื่องจากกรดในกระเพาะจะไหลย้อนขึ้นสู่หลอดอาหารได้ง่าย ส่งผลให้เกิดอาการแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว หรือเป็นโรคกรดไหลย้อน โดย พญ.เบญจรัตน์ พร้อมจรรยากุล อายุรศาสตร์โรคระบบทางเดินอาหาร ให้คำแนะนำว่า ควรเข้านอนหลังทานอาหารเสร็จแล้วอย่างน้อย 3 ชั่วโมง เพื่อให้ร่างกายได้มีเวลาย่อยอาหารอย่างเหมาะสม
จากข้อมูลในปัจจุบัน ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่ชัดเจนว่าการอาบน้ำทันทีหลังทานอาหารจะส่งผลเสียต่อระบบย่อยอาหารในคนทั่วไป แม้ว่าการอาบน้ำอุ่นหรือน้ำร้อนจะทำให้เลือดถูกดึงไปที่ผิวหนังเพิ่มขึ้น แต่ก็ไม่ได้มากพอที่จะรบกวนการย่อยอาหารอย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตาม เพื่อความสบายใจและลดความเสี่ยงในบางกรณี หลังทานอาหารจึงควรเว้นระยะอย่างน้อย 30 นาทีก่อนอาบน้ำ ทว่าสิ่งที่ชัดเจนกว่าคือไม่ควรนอนราบทันทีหลังทานอาหาร เพราะจะเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดกรดไหลย้อน และควรรออย่างน้อย 3 ชั่วโมงก่อนเข้านอน เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในระบบทางเดินอาหาร
เขียน/เรียบเรียง : ธนาวัฒน์ ศุภวรรณาวิวัฒน์ - นักวิชาการโสตทัศนศึกษา โรงพยาบาลปราสาท
อ้างอิง :
- https://www.facebook.com/watch/?v=516354625395116
- https://www.stkc.go.th/info/ห้ามอาบน้ำอุ่นหลังกินข้าว-ความเชื่อนี้จริงหรือเท็จ
- https://www.komchadluek.net/kom-lifestyle/health/551244
- https://www.sanook.com/health/11065/
- https://www.samitivejhospitals.com/th/article/detail/กินไม่เป็นเวลา
- https://www.youtube.com/watch?v=vXLZ2yX1GjQ