ใส่เพื่ออะไร? ทำไมมีหลายสี? : ทำความรู้จัก "ชุดสครับ" ยูนิฟอร์มคู่ใจบุคลากรแพทย์

เมื่อพูดถึงบุคลากรทางการแพทย์ ภาพจำเก่า ๆ ของใครหลายคนอาจเป็นหมอหรือพยาบาลในเครื่องแบบสีขาว ดูเรียบร้อยและเป็นทางการ ทว่าทุกวันนี้หากเดินเข้าไปในโรงพยาบาล เราจะได้เห็นบุคลากรทางการแพทย์ในชุดสครับสีต่าง ๆ มากขึ้น จนอาจกลายเป็นภาพจำใหม่ของหมอและพยาบาลในปัจจุบัน

อย่างไรก็ตาม เคยสงสัยไหมว่าทำไมถึงต้องเป็นชุดสครับ ? แล้วแต่ละสีแตกต่างกันหรือไม่ ? วันนี้เรามาทำความรู้จักกับชุดดังกล่าวกัน

ชุดสครับคืออะไร ?

ชุดสครับ (Scrub Suit) คือ เครื่องแบบสำหรับสวมใส่ขณะปฏิบัติงานของบุคลากรทางการแพทย์และบุคลากรในสถานพยาบาล เช่น แพทย์ พยาบาล ทันตแพทย์ เภสัชกร รวมถึงเจ้าหน้าที่ซึ่งอาจไม่ได้เกี่ยวข้องกับการรักษาผู้ป่วยโดยตรง โดยทั่วไปชุดสครับมีลักษณะภายนอกเป็นเสื้อคอวีแขนสั้นและกางเกงขายาวทรงหลวม ตัวเสื้อมักมีกระเป๋าสำหรับใส่อุปกรณ์ที่จำเป็น ขณะที่กางเกงนิยมใช้ขอบเอวยางยืดพร้อมเชือกผูก

ความเป็นมาของชุดสครับนั้น ผศ. น.สพ.ศิราม สุวรรณวิภัช ผู้ก่อตั้งโรงพยาบาลสัตว์ PETiS Animal Hospital ได้เขียนเล่าไว้ว่า ชุดสครับเริ่มมีการใช้งานอย่างแพร่หลายในช่วงประมาณปี ค.ศ. 1970 จากแนวคิดในการป้องกันและลดความเสี่ยงของการติดเชื้อภายในโรงพยาบาล โดยเฉพาะในห้องผ่าตัด โรงพยาบาลจึงกำหนดให้แพทย์และบุคลากรทางการแพทย์เปลี่ยนจากเสื้อผ้าที่สวมใส่มาจากบ้าน มาเป็นชุดที่จัดเตรียมไว้สำหรับใช้งานภายในบริเวณปลอดเชื้อ

ในระยะแรก ชุดดังกล่าวกำหนดให้สวมใส่เฉพาะในบริเวณ Scrub Area ซึ่งเป็นพื้นที่ภายในห้องผ่าตัด ทว่าเมื่อเวลาผ่านไป ชุดสครับไม่ได้จำกัดการใช้งานอยู่เพียงในห้องผ่าตัดอีกต่อไป แต่เริ่มได้รับความนิยมและขยายไปยังแผนกต่าง ๆ ภายในโรงพยาบาล จนกลายเป็นหนึ่งในเครื่องแต่งกายที่พบเห็นได้ทั่วไปในสถานพยาบาลมาจนถึงปัจจุบัน

ประโยชน์ของชุดสครับ

ชุดสครับไม่ได้เป็นเพียงเครื่องแบบสำหรับบุคลากรทางการแพทย์เท่านั้น แต่ยังถูกออกแบบให้เหมาะสมกับลักษณะงานในสถานพยาบาล ซึ่งต้องอาศัยทั้งความคล่องตัว ความสะอาด และความสะดวกในการปฏิบัติงาน โดยประโยชน์หลัก ๆ ของชุดสครับมีดังนี้

1) ลดความเสี่ยงจากการแพร่กระจายของเชื้อโรค : บุคลากรทางการแพทย์ต้องสัมผัสและดูแลผู้ป่วยจำนวนมาก ชุดสครับจึงถูกออกแบบให้สามารถถอดเปลี่ยนพร้อมนำไปซักทำความสะอาดได้ง่าย ช่วยลดการสะสมของสิ่งสกปรกบนเสื้อผ้า และช่วยลดโอกาสที่เชื้อโรคจะติดไปกับเครื่องแต่งกายของบุคลากรจนเกิดการแพร่กระจายไปยังผู้ป่วยรายอื่น

2) เพิ่มความคล่องตัวและความสะดวกในการปฏิบัติงาน : นอกจากชุดสครับจะได้รับการออกแบบให้สวมใส่และถอดเปลี่ยนได้สะดวก ยังออกแบบให้เอื้อต่อการเคลื่อนไหวด้วย จึงเหมาะกับลักษณะงานที่ต้องเคลื่อนไหวร่างกายอยู่ตลอดเวลา เช่น การดูแลผู้ป่วยในหอผู้ป่วย การปฏิบัติงานในห้องฉุกเฉิน หรือการทำงานในห้องผ่าตัด ซึ่งช่วยให้บุคลากรสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้สะดวกและคล่องตัว

3) ช่วยให้ระบุตัวบุคลากรได้ง่ายขึ้น : การสวมชุดสครับช่วยให้สามารถแยกแยะและระบุตัวบุคลากรที่ปฏิบัติงานในโรงพยาบาลได้ง่ายกว่าเดิม โดยเฉพาะเมื่อมีการกำหนดรูปแบบหรือสีของชุดตามวิชาชีพ หน่วยงาน หรือหน้าที่ความรับผิดชอบ ซึ่งช่วยให้ผู้ป่วยและผู้มาติดต่อสามารถขอรับบริการหรือติดต่อประสานงานกับบุคลากรได้สะดวกยิ่งขึ้น

ชุดสครับแต่ละสีแตกต่างกันหรือไม่ ?

นพ.พจน์ ปทุมนากุล (หมอพจน์) และ นพ.ภัทรพงศ์ สิงหวีระสมร (หมอโอม) สองอินฟลูเอนเซอร์สายการแพทย์ ยืนยันว่าโดยปกติแล้วไม่ได้มีข้อบังคับหรือการกำหนดสีของชุดสครับ บุคลากรทางการแพทย์แต่ละคนมีอิสระในการเลือกสีตามที่ตนเองต้องการ

อย่างไรก็ตาม บุคลากรทางการแพทย์บางคนหรือโรงพยาบาลบางแห่งอาจเลือกสีโดยคำนึงถึงลักษณะของงานและสภาพแวดล้อมในการปฏิบัติงาน เช่น สีเขียว/สีเขียวอมฟ้าที่นิยมใช้งานในห้องผ่าตัด (Operating Room) เพราะช่วยลดความเมื่อยล้าของสายตา และช่วยให้ศัลยแพทย์สามารถมองเห็นรายละเอียดของการผ่าตัดได้ชัดเจนยิ่งขึ้น หรือสีชมพูที่นิยมใช้งานในห้องคลอด (Labor Room) เพราะให้ความรู้สึกอบอุ่น อ่อนโยน พร้อมช่วยสร้างบรรยากาศที่ผ่อนคลายสำหรับทั้งคุณแม่และทารก

สรุป

ชุดสครับ เป็นเครื่องแบบที่ออกแบบมาเพื่อให้บุคลากรทางการแพทย์และบุคลากรในสถานพยาบาลสวมใส่ขณะปฏิบัติงาน โดยมีข้อดีด้านความสะอาด ความคล่องตัว และความสะดวกในการทำงาน เดิมทีชุดสครับถูกนำมาใช้เพื่อช่วยลดความเสี่ยงจากการติดเชื้อและการปนเปื้อน โดยเฉพาะในบริเวณห้องผ่าตัด ก่อนจะขยายการใช้งานไปยังแผนกต่าง ๆ ในโรงพยาบาล

สำหรับสีของชุดสครับนั้น ไม่ได้มีข้อกำหนดตายตัวว่าต้องเป็นสีใดสีหนึ่ง บุคลากรแต่ละคนหรือแต่ละโรงพยาบาลสามารถเลือกใช้สีได้ตามความพอใจ ทั้งนี้ บางสีอาจถูกเลือกให้สอดคล้องกับลักษณะงานและสภาพแวดล้อม เช่น โทนสีเขียวที่นิยมใช้ในห้องผ่าตัด หรือสีชมพูที่นิยมใช้ในห้องคลอด ดังนั้น ในภาพรวมชุดสครับจึงไม่ได้เป็นเพียงเครื่องแบบ แต่เป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยสนับสนุนการปฏิบัติงานของบุคลากรทางการแพทย์ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

เขียน/เรียบเรียง : ธนาวัฒน์ ศุภวรรณาวิวัฒน์ - นักวิชาการโสตทัศนศึกษา โรงพยาบาลปราสาท

อ้างอิง :

- https://www.facebook.com/watch/?v=828735509849368

- https://www.facebook.com/vpn.magazine.online/posts/ชุดสครับ-หรือ-scrubs-suits-ชุดที่เราคุ้นเคยกันดีในวงการสัตวแพทย์-ผมมักได้ยินความ/2538607629483088

- https://www.facebook.com/poj.patumnakul/posts/-ชุดสครับ-จากเสื้อทำงานธรรมดา-สู่สัญลักษณ์ของแพทย์ยุคใหม่-สมัยก่อนถ้าพูดถึง-หมอห/25850066694636377

- https://www.harrot.co.th/blog/8281/what-is-scrubs-suit?srsltid=AfmBOoo7U7mZM220RytjtQLxZiOS1AkC5x5IWklyax6KLW2TFDAqX4_N

- https://www.thaiuniformcenter.com/blog/11803/blog-สีชุดสครับพยาบาล?srsltid=AfmBOopYT-js65K73hU4j0LZE7xoqZySPM87E29Ce6u9syZJ28y51yfz